Je werkt sinds 2014 als bewegingswetenschapper en lector aan kunstvakhogeschool Codarts Rotterdam. Hoe ben je hier terechtgekomen?

‘Na een studie bewegingswetenschappen ben ik gaan werken als projectmanager en onderzoeker bij TNO en als lector Sportzorg aan de Hogeschool van Amsterdam. Hier deed ik onderzoek naar blessurepreventie en overtraining bij sporters. Ik werkte veel samen met de Vereniging voor Sportgeneeskunde en de sportbonden. De kunstvakhogeschool Codarts Rotterdam heeft mij toen benaderd om een soortgelijk lectoraatplan te maken. Dit werd met enthousiasme ontvangen met de vraag of ik lector Performing Arts Medicine wilde worden op dit onderwerp.’

Dr. Janine Stubbe

Was Codarts altijd al een voorloper op het gebied van blessurepreventie en -onderzoek?

‘Zij hebben er in 2010 voor gekozen om gezondheid een van de belangrijkste speerpunten te laten zijn van hun beleid. In dat jaar hebben ze het Student Life programma opgezet (zie kader, red.). Dit is een educatief programma waarin studenten zelf leren hoe belangrijk hun fysieke en mentale gezondheid is om maximaal te presteren en dus een goede podiumkunstenaar te worden.
Ze hoeven zichzelf niet te zien als topatleet, ze zien zichzelf vaak als kunstenaar, maar het is goed als ze zich realiseren dat ze moeten leven alsof ze een topatleet zijn. Vervolgens heeft Codarts aangegeven de ondersteunende faciliteiten zoals fysiotherapie, psychologie en het educatieve programma te willen koppelen aan onderzoek. Zij hebben mij toen benaderd om daar een plan voor te maken. Daarna hebben we ook een gelukje gehad. In 2018 kregen we 1.8 miljoen euro van Nationaal Regieorgaan
Praktijkgericht Onderzoek SIA om acht jaar lang een gezondheidsmonitor te ontwikkelen en met partners, nationaal en internationaal, samen te werken op het gebied van Performing Arts Medicine.’

STUDENT LIFE MONITOR

Op Codarts wordt sinds 2016 gebruik gemaakt van de online monitoringstool Student Life Monitor (SLM). Hiermee kan de student zijn of haar fysieke en mentale fitheid monitoren en verbeteren. In 2018 heeft dit onderzoeksproject (onder de noemer Fit to Perform) de RAAKaward gewonnen, een initiatief van het Nationaal Regieorgaan Praktijkgericht Onderzoek SIA.

KUNSTVAKHOGESCHOOL CODARTS ROTTERDAM

Codarts Rotterdam is de internationale hogeschool in Rotterdam met de studierichtingen dans, circus en muziek. Na een auditieprocedure volgt voor de uitverkorenen een vierjarige opleiding. Onder de alumni zitten veel bekende namen. Zo heeft acteur, presentator en voormalig Scapinodanser Jan Kooijman hier zijn opleiding gedaan. Ook actrice, zangeres en musicalster Noortje Herlaar heeft hier de basis gelegd voor een mooie carrière.

Wat is je eigen tak van sport?

‘In mijn jeugd heb ik in de top twintig van Nederland tennis gespeeld, districtkampioen van Groningen. Wegens een schouderblessure ben ik toen gestopt. Ik vond het erg leuk, maar het was ook weer niet alsof er een grote droom in het water viel. Eigenlijk vond ik het leuker om naar de trainingen te kijken dan naar de wedstrijden. Ik denk dat daar de interesse voor
bewegingswetenschappen is ontstaan. Tijdens de studie bewegingswetenschappen gingen we met de hele groep naar Roland Garros. Iedereen zat daar bij het centercourt, maar ik liep continu te kijken rond de trainingsbaan. Hoe zijn ze nu aan het trainen, wat doen ze voor oefeningen? Hoe ziet de trainingsarbeid eruit? Dat vond ik veel interessanter dan de wedstrijd zelf, dus daar kwam de bewegingswetenschapper in spe naar voren. Nu ben ik vooral bezig met hardlopen met de hond en af en toe speel ik tennis. Verder doe ik graag aan longboarden samen met mijn dochter.’

Wat verandert er met de benoeming tot hoogleraar voor jou?

‘Veel van het werk blijft hetzelfde. Zo behoud ik mijn twee onderzoekslijnen. Wel mag ik nu eigen promovendi begeleiden. Als promotor ben ik nu niet meer afhankelijk van een universiteit die toevallig ook interesse heeft in podiumkunst. Ik merk dat heel veel mensen uit het buitenland willen promoveren op het gebied van Arts for well-being. Dat is natuurlijk voor Nederland ook belangrijk, omdat we weinig mogelijkheden hebben om subsidie te genereren op dit onderzoeksgebied. Verder merk ik dat ik bij de instanties in Nederland makkelijker aan tafel kom als hoogleraar. Denk aan ministeries, maar ook bijvoorbeeld het Landelijk Kenniscentrum voor Cultuureducatie en Amateurkunst.’

Nu sta je aan de top, heb je nog toekomstdromen?

‘De top gaat volgens mij nooit over een functie. Het gaat om wat voor impact ik genereer. Met de lijn ‘Healthy Artist’ (zie ook kader, red.) zijn we daar goed mee bezig. We hebben een applicatie gemaakt vergelijkbaar met de Student Life Monitor die wereldwijd wordt gebruikt door toonaangevende dansgezelschappen, waaronder zeven topgezelschappen in Duitsland. De applicatie wordt nu breed uitgerold. Bij de Hogeschool Rotterdam doen we dat met de studie verpleegkunde en bij het Erasmus
MC bij de opleiding geneeskunde. Studenten krijgen zo inzicht in hun fysieke en mentale gezondheid. We hebben nu wereldwijd de grootste database op het gebied van fysieke en mentale klachten bij podiumkunstenaars. Dit is een goede bron om uit te putten voor promotieonderzoeken en wetenschappelijke publicaties.

HEALTHY ARTIST

Janine Stubbe doet een combinatie van fundamenteel en praktijkgericht onderzoek met een focus op de volgende twee onderzoekslijnen:
1. Healthy Artist: hoe kan de gezondheid en duurzame inzetbaarheid van podiumkunstenaars worden verbeterd door middel van
blessurepreventie, mentale veerkracht en het omgaan met podiumangst?
2. Arts for Well-being: hoe podiumkunsten, zoals circus en dans en muziek, als therapievorm kunnen bijdragen aan het welzijn van verschillende doelgroepen. Zoals mensen met persoonlijkheidsstoornissen of neurodegeneratieve aandoeningen zoals Korsakov en Parkinson.

‘Het is natuurlijk prachtig om deze kennis te delen, zoals ook recent bij de cursus Dance Medicine. Dat is iets waar je van droomt als je start. De lijn ‘Arts voor well-being’ is nog een onontgonnen terrein. Mensen denken dat het een nieuw gebied is, maar dat  is absoluut niet waar. Er zijn prachtige foto’s van de Eerste Wereldoorlog waar je al ziet dat personeel in het ziekenhuis muziek maakt met gewonde soldaten om de ‘spirit high’ te houden. In Engeland zijn ze hier heel vooruitstrevend in. Hoogleraar psychobiologie en epidemiologie Daisy Fancourt van University College London is met een onderzoeksteam vanuit de
World Health Organisation met een gigantische database bezig op het gebied van de waarde van kunstinterventies. Zij hebben eind 2024 een rapport uitgebracht over de economische waarde van kunst en culturele interventies met groot bewijs voor de meerwaarde. Het is moeilijk te bevatten dat in ziekenhuizen bijna geen kunstvaktherapeuten werkzaam zijn, dus geen danstherapeuten of muziektherapeuten. En dat we in Nederland een gigantische wachtlijst hebben voor GGZ-instellingen, terwijl
je professionals hebt die al met deze mensen aan de slag kunnen.’

Over de auteur

Willemijn Diemer is sportarts bij SMC Plemper en werkzaam bij de Sportartsengroep/OLVG, waar ze ook de sportmedische begeleiding van het Nationaal Ballet op zich mag nemen. Sinds vierjarige leeftijd is ze enthousiast amateurballetdanser. Ze is
actief geweest in vele stijlen van ballet, nu vooral nog jazz en modern. Met veel plezier is zij als sportarts actief in de gehele
breedte, met extra interesse in blessures bij (ballet)dansers, inspanningsdiagnostiek en hartrevalidatie.

Lees de pdf van het artikel: